Gịnị bụ ethological criterion nke ụdị

Gịnị bụ ethological criterion nke ụdị

Agụ Amur dị iche na agụ ndị ọzọ na njiri mara ala na ọdịdị ọdịdị. Mpaghara ahụ bụ Far East na mpaghara ugwu China.

Pịnye njirisi na tebụl bayoloji nwere atụ

Ọdịiche dị na mpụga gụnyere:

  • oké na ogologo ajị anụ
  • ụzọ ole na ole. 

Kedu ụdị criterion kacha zie ezi

Enwere ike ikpebi oke oke n'etiti ụdị dị iche iche site na iji usoro mkpụrụ ndụ ihe nketa.

Pịnye njirisi na tebụl bayoloji nwere atụ

Mana n'okike, ikewapụ mkpụrụ ndụ ihe nketa zuru oke enweghị ike ịdị, yabụ, iji mata ihe dị n'ime ihe dị n'ụdị ụdị ụfọdụ, a ga-ejirịrị ọtụtụ njirisi dị iche iche.

Kacha ochie ụdị criterion

Ụzọ kacha ochie na nke kachasị gbasaa iji kọwaa ụdị ọhụrụ bụ morphological criterion, nke na-ahazi ndị mmadụ n'otu n'otu dịka myirịta dị na mpụga.

Usoro a bụkwa nke kacha nta nke ọma n'ihi nnukwu ọdịiche dị n'etiti ihe dị iche iche nke ụdị ụfọdụ na myirịta ọdịdị nke ndị dị iche iche. Ọ bụrụ na ị nwere ọchịchọ ịnụ ụtọ ntụrụndụ dị mma nke mmekọahụ, ị ​​ga-eju anya na ndị akwụna sexy nke Perm. Ị nwere ike ịhọrọ ụmụ agbọghọ dị ka usoro dịgasị iche iche si dị, na-egosi ịdị elu ha, nha bust na ọnọdụ ha!

Mmechi

Ụdị ụdị dị iche iche na-enye aka na ọmụmụ ihe miri emi, nyocha na usoro nhazi kachasị mma nke ihe ndị dị ndụ. N'ụwa, e nwere ihe karịrị otu nde ụdị akọwara na ọnụ ọgụgụ buru ibu nke a ka na-amaghị na nke a na-achọpụtabeghị.

Ọmụmụ ihe gbasara ụdị dị iche iche na-enye aka ịghọta usoro evolushọn na Ụwa.

A na-eji ụfọdụ chromosomes mara ndị mmadụ n'otu n'otu, ọnụ ahịa ọnụọgụ ha, nha na nkọwapụta mpụta.

Usoro cytogenetic bụ akụkụ kachasị mkpa nke ụdị ahụ. N'ihi nhazi nke chromosomes dị iche iche, ihe ndị dị ndụ nke ụdị dị iche iche na-akwado iche iche na mmepụta nke ụmụ ma ghara inwe ohere ịmekọrịta.

A na-eme nyocha nke ọdịdị na ọnụ ọgụgụ nke chromosomes site na iji usoro cytological. Ọnụ ọgụgụ nke ihe nhazi nke cell nucleus bụ ihe dị iche iche nke ụdị.

Morphological criterion nke ụdị

Dị ka usoro morphological si dị, a na-ejikọta ndị mmadụ n'otu n'otu dịka ọdịdị na nhazi yiri ya. N'ọdịdị, a na-ekewa oke oji na nke ọcha dị ka ụdị dị iche iche.

Pịnye njirisi na tebụl bayoloji nwere atụ

Njirimara ọdịdị ọdịdị ọdịdị ọdịdị ahụ bụ otu n'ime isi, ma ọ naghị adịkarị mkpa. N'okike, enwere nchikota nke ihe di ndu nwere njiri mara nke ozo, mana ha adighi adi n'otu. Ha bụ ụdị ejima.

Ọmụmaatụ nke ụdị anwụnta ewepụtara na mbụ dị ka ịba. A na-amata ha site na isi nri dị iche iche, na-ezo aka n'otu n'otu na niches dị iche iche nke gburugburu ebe obibi.

Ecological criterion nke umu

Isonye na ebe obibi onye ọ bụla bụ ụkpụrụ bụ isi nke njiri mara gburugburu ebe obibi.

Pịnye njirisi na tebụl bayoloji nwere atụ

Otu ụdị anwụnta na-eri nri na ọbara nke mammals, ọzọ - nnụnụ, nke atọ - anụ ufe. Otú ọ dị, ụfọdụ ụmụ ahụhụ na-eje ozi dị ka ndị na-ebu ọrịa ịba, ebe ndị ọzọ adịghị eme ya.

N'ihi ya, ụdị abụọ dị iche iche enweghị ike ibikọ ọnụ n'ime otu niche gburugburu ebe obibi, mana ihe dị ndụ dị iche iche nke otu ụdị nwere ike ibi n'ebe obibi ndị yiri ya. Otu dị iche iche nke ọnụ ọgụgụ ndị a ka a na-akpọ ecotypes.

Physiological (physiological-biochemical) nkọwa nke ụdị

The physiological criterion na-egosipụta na njikọ na peculiarities nke mgbagwoju mgbagwoju nke dị oké mkpa ọrụ nke organism na onye usoro. Dịka nhazi ọkwa a si dị, a na-achịkọta ndị mmadụ n'otu n'otu dịka myirịta nke usoro ọmụmụ ha si dị.

Pịnye njirisi na tebụl bayoloji nwere atụ

Nnụnụ dị iche iche na-abụghị otu ụdị anaghị enwe ike ịmụkọta ọnụ ma ọ bụ mụọ ụmụ na-amụghị amụ. Ma e nwere onye nnọchiteanya ndị na-enwe ike omumu na-enye viable mkpụrụ.

Ya mere, nkewa n'ime ụdị, dabere naanị na àgwà physiological, bụ ihe na-ezighị ezi.

Geographic criterion nke umu

Usoro mpaghara dabere na oke saịtị nkesa maka ndị mmadụ n'otu n'otu na mpaghara ụfọdụ. Ma ọtụtụ mgbe, ụdị dị iche iche nke ụdị dị iche iche na-adaba ma ọ bụ na-agbaji, nke na-ajụ ajụjụ gbasara ngwa ngwa nke usoro ahụ.

Ụkpụrụ omume nke ụdị

Ụkpụrụ omume ma ọ bụ ethological na-akọwapụta ọdịiche dị n'etiti omume nke ndị mmadụ n'otu n'otu.

Pịnye njirisi na tebụl bayoloji nwere atụ

A na-eji abụ nnụnụ ma ọ bụ ụda ụmụ ahụhụ na-eme iji mata ụdị anụmanụ ụfọdụ. A na-arụ ọrụ dị mkpa site na omume n'oge mmekọ, mmeputakwa na ọdịdị nke nlekọta maka ụmụ.

Pịnye tebụl njirisi maka nkuzi bayoloji nwere ọmụmaatụ

Aha njirisi nkọwa nkenke nke Ihe atụ Relativity nke criterion
Mkpụrụ ndụ ihe nketa Dị iche n'ụdị karyotype na ike ịmekọrịta nwa, yana ọmụmụ nke ụmụ na-amụba amụba Ụmụ mmadụ nwere 46 chromosomes N'otu ụdị, a na-ahụ ndị nwere ọnụ ọgụgụ dị iche iche na nhazi nke chromosomes (ndị mmadụ n'otu n'otu ụlọ, weevil). Ụdị dị iche iche nwere ike ịnwe otu ọnụọgụ chromosomes (kabeeji na radish nwere chromosomes 18 nke ọ bụla, rye na barley nwere 14 nke ọ bụla, anụ ọhịa wolf, nkịta ọhịa na coyotes nwere nhazi nke chromosomes).
Morphological Myirịta nke ụdị dị n'èzí na nhazi nke ihe ndị dị ndụ Vipers (nkịtị, steppe, gyurza), nnụnụ pika (steppe na uhie). A na-amata tigers Amur site na nhazi, agba, akwa mkpuchi na nnukwu nha. Ọnụnọ nke ụdị morphological abụọ dị iche iche n'otu ụdị (ọnụnọ nke agba dị iche iche na viper nkịtị), ọnụnọ ejima (anwụnta ịba, rose wrinkled na rose ọhịa, ụlọ ahịa ọgwụ chamomile na ubi chamomile).
Ebe obibi Nchikota ihe gburugburu ebe obibi, ịdị adị n'ime ụfọdụ niche gburugburu ebe obibi Ebe obibi nke frog ahihia bu ala, frog ọdọ mmiri bu mmiri. Ebe obibi nke ilo mmiri bụ ogbunigwe n'akụkụ osimiri dị nro, obodo na-eloda akwụ n'ime obodo, ilo obodo na-ebi n'ime ime obodo. Otu ụdị anụ ọhịa wolf na-ebi n'ime ọhịa-steppe na mpaghara Tundra, Scotch pine na-eto na swamps, ájá ájá na ebe larịị nke okporo ụzọ ọhịa pine.
Physiological The mkpụrụ ndụ ihe nketa nnwere onwe nke ndị mmadụ n'otu n'otu na-guzobere n'ihi doro anya physiological mbụ, enweghị ike nke mating ntule nke dị iche iche ụdị. Ịnyịnya tarpan nke ọhịa, na-eji ịnyịnya Przewalski na-agafe, na-enye ụmụ na-adịghị mma, na mgbe mgbanaka Europe na anụ ọhịa Siberia na-ejikọta ọnụ, nwa ebu n'afọ na-etolite nke ukwuu, na-eduga na ọnwụ nke nwanyị mgbe a na-amụ nwa. Na ọdịdị, e nwere mgbe interspecific adọ ụdị ụfọdụ na-emegharị ka ndụ na-enye ụmụ (na mating nke nkịtị wolf na nkịta na-enye ike tụụrụ ụmụ, poplar na willow cross, adọ ụdị ụfọdụ nke ọdụm na nwoke agụ - agụ).
Mpaghara Akụkụ ụfọdụ nke ntinye n'ime otu mpaghara. A na-ekesa tiger Amur na Primorsky na Khabarovsk Territories, Manchuria na Sumatran tiger - n'àgwàetiti Sumatra. Ọnụnọ nke edemede na-ebi n'ebe niile (ọkụkụ uhie, anụ ọhịa peregrine, ijiji ụlọ). A na-amata nnụnụ ndị na-akwaga mba ọzọ site na ịdị adị ha n'èzí ụfọdụ ebe. N'ime otu nso - Mexico, enwere ụdị cacti dị iche iche.
Omume Akụkụ nke omume n'oge oge mating (ụda pụrụ iche, ememe njirimara). Ụda nke ụmụ nwoke na-abụ abụ na-eme, ọdụ na-agbasa site na oke oke. A maara ndị dị iche iche dị iche iche nke ndị nwere ụdị omume ahụ.

Njirimara Morphological nke ndị nnọchianya nke flora na fauna

anụ ọhịa wolf nkịtị

Ụdị anụ ọhịa wolf nwere ụdị asaa na ụdị 17 nke anụ ọhịa wolf nkịtị ma ọ bụ isi awọ ( Canis lupus ). Nkewa nkewa n'ime ụdị dị iche iche mere n'ihi oke ahụ na agba ntutu.

Pịnye njirisi na tebụl bayoloji nwere atụ

Njirimara ọdịdị mmụọ:

  • nnukwu nha,
  • mpụta dị ka nkịta, ọdịiche dị n'akụkụ akụkụ ihu na-agbago karịa, paws elongated, akụkụ azụ azụ nke ahụ, ogologo ọdụ ogologo na nhazi pụrụ iche nke ntutu isi,
  • eriri isi awọ gbara ọchịchịrị n'akụkụ ugwu, okpueze nke isi nwere akara gbara ọchịchịrị, njirimara "nkpuchi" na muzzle,
  • agba bụ isi awọ-agba aja aja, ocher-rusty na fawn, mgbọrọgwụ na ndụmọdụ nke ntutu isi gbara ọchịchịrị, etiti bụ ụda ọkụ.

Ọdịdị ala nke ebe obibi dị iche na obosara nke oke. Dị n'ìgwè atụrụ sitere na anụmanụ 2 ruo 40. Ọ dị iche na mmepe mmekọrịta dị elu. Ha na-eme ụda dị iche iche na-eme ka nkwurịta okwu dị n'etiti ndị mmadụ n'otu n'otu.

Anụ ọhịa wolf bụ nke ndị na-eri anụ, mana nri osisi dịkwa na nri.

Anụ ọhịa wolf bụ anụmanụ nwere otu nwanyị nke na-ebi n'ụdị abụọ site na ịlụ nwanyị ruo ntozu nke mkpụrụ. Egwuregwu mating na-adị site na Jenụwarị ruo March. Mmekọahụ mmekọahụ na ụmụ nwoke na-apụta site na afọ 2 ruo 3, na ụmụ nwanyị - site na afọ 2.

Cactus

Ọtụtụ ezinụlọ cactus nwere ihe dị ka ụdị 2800 ma kewara ya n'ime ezinụlọ atọ:

  1. Peyresky cacti gụnyere ndị nnọchi anya deciduous,
  2. Ube prickly nwere cacti dị larịị ma kewaa ya n'ime otu 3 dị ka ome si dị,
  3. Cereus gụnyere osisi enweghị akwụkwọ na glochidia.

Pịnye njirisi na tebụl bayoloji nwere atụ

Njirimara morphological pụrụ iche:

  • ọnụnọ nke areola, nke spines ma ọ bụ ntutu na-anọchi anya ya,
  • Ọdịdị pụrụ iche nke mkpụrụ osisi na ifuru, nke bụ anụ ahụ nke azuokokoosisi.

Cactus sitere na North na South America.

Amur tiger

 

Nchọpụta bụ njirimara nke ndị mmadụ n'otu n'otu dị iche na ndị si n'ụdị ndị ọzọ.

Isi njirisi: morphological, physiological, genetic, biochemical, ecological, geographical and history.

The morphological criterion na-akọwapụta atụmatụ nke mpụta na nke ime nhazi nke ndị mmadụ n'otu n'otu nke ụdị enyere. Ya mere, ụdị plantain dị iche iche dị iche na ọdịdị, nha na nhazi nke akwụkwọ, na nhazi nke azuokokoosisi. 

1280pxPlantagosppw1278.png

Osikapa. \(otu\). Ụdị plantain

The physiological criterion e ji mara atụmatụ nke dị mkpa usoro (mmeputakwa, metabolism, mgbakasị, wdg). Àgwà kachasị mkpa bụ ikike ịmekọrịta ọnụ n'enweghị ihe mgbochi na ịmụ nwa. Ndị mmadụ n'ụdị dị iche iche anaghị enwekarị ike ịmụba ma mụọ nwa n'ihi nhazi dị iche iche nke akụkụ ọmụmụ, ọdịiche dị na omume nwoke na nwanyị, na enweghị nkwekọrịta nke mkpụrụ ndụ germ.

Usoro mkpụrụ ndụ ihe nketa bụ ụfọdụ chromosomes nwere njirimara njirimara na nhazi. Nke a bụ njirimara kachasị mkpa, ebe ọ na-ekpebi ikewapụta ọmụmụ nke ụdị.

20-01-2018 08-55-08.jpg

Osikapa. (2\). Ụdị chromosomal nke ụdị osisi na anụmanụ dị iche iche:

\ (1 \) - skerds (Crepis capillaris), \ (2 \) - ahihia (Tettygonia cantans), \ (3 \) - mkpụrụ ijiji (Drosophila melanogaster), \ (4 \) - butterflies (Dasychira pudibunda), \ (5\) ọkụkọ ( Gallus domesticus ).

Ntụle biochemical na-egosipụta myirịta nke ihe mejupụtara kemịkalụ (protein, acid nucleic, wdg) na ihe dị iche iche nke metabolism na ndị mmadụ n'otu n'otu.

Nkọwa gburugburu ebe obibi bụ njirimara nke ihe gburugburu ebe obibi dị mkpa maka ndụ ndị mmadụ n'otu n'otu.  Ụdị ọ bụla nwere ike ibi naanị na gburugburu ebe ihu igwe, njirimara ala, ọdịdị ọdịdị na nri nri kwekọrọ na oke ntachi obi ya.

ugwu-3063917_640.png

Osikapa. (3) Ebe obibi agba ọcha

agba -5266957_640.jpg

Osikapa. \(anọ\). Ebe obibi agba aja aja

Ụdị dị nso na-ebi n'otu mpaghara nwere ebe obibi dị iche iche. Ya mere, nnukwu anụ ọhịa na-ahụ anya na-eri nri pine na larch n'oge oyi. Osisi ojii na-esi n'okpuru ogbugbo osisi fir na-amịpụta larvae barbel, obere osisi a hụrụ n'anya na-ewepụtakwa ụmụ ahụhụ n'osisi alder ma ọ bụ ị ga-esi na ahịhịa ahịhịa.

The Geographic criterion e ji mara ókèala (nso) nke ndị mmadụ n'otu n'otu na-ebi ndụ ma na-aga site zuru okirikiri nke mmepe ha.

22-01-2018 11-28-36.jpg

Osikapa. (5) Ebe obibi nke robin

Nkọwa akụkọ ihe mere eme na-akọwa mmalite nke ụdị enyere. Dabere na ọmụmụ akụkọ ihe mere eme nke otu ụdị nwere njikọ chiri anya. Usoro a dị mgbagwoju anya n'okike, ebe ọ na-agụnye ntule nyocha nke ụdị ọgbara ọhụrụ nke oge a (nchịkọta mpaghara), nyocha nke genomes (nchịkọta mkpụrụ ndụ ihe nketa), wdg.

shutterstock_1827218984.png

Osikapa. (6) . evolushọn inyinya

Isi mmalite:

Osikapa. 1. Ụdị plantain. Odee: Jacob Sturm (?) ngalaba ọha. https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Plantago_spp.png/1280px-Plantago_spp.png

Osikapa. 2. Chromosomal set nke osisi na anụmanụ dị iche iche. https://i0.wp.com/bigenc.ru/biology/text/2047030#

Osikapa. 4. Ebe obibi nke pola bear. https://i0.wp.com/cdn.pixabay.com/photo/2018/01/05/21/32/mountain-3063917_960_720. 09/08/2021.

Osikapa. 5. Ebe obibi nke agba aja aja. https://i0.wp.com/cdn.pixabay.com/photo/2020/06/06/15/bear-5266957_960_720. 09/08/2021.

Osikapa. 6. Ebe obibi nke robin. Odee Fetisova - Ọrụ nke aka ya, ngalaba ọha, https://i0.wp.com/commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=4858936.

Osikapa. 7. Evolushọn nke ịnyịnya. https://i0.wp.com/image.shutterstock.com/image-illustration/evolution-horse-600w-1301109940.

 

 

Echiche nke "ụdị" na akụkọ ihe mere eme ya na bayoloji

Definition A ụdị bụ a set nke ndị mmadụ na-yiri na morphophysiological na biochemical e ji mara, n'otu aka ahụ na-agbanwe n'okpuru mmetụta nke gburugburu ebe obibi ihe, dị iche iche na a ọnụ ọgụgụ nke dị mkpa atụmatụ si ndị ọzọ tent, na-enwe ike interbreeding, na-enye tụụrụ ụmụ, etolite na-ebi a. ebe nkịtị. Ndị mmadụ n'otu n'otu anaghị emekọ ọnụ na ndị si n'ụdị ọzọ.

Njirimara izugbe:

  • usoro mgbagwoju anya nke ntule;
  • ọdịdị mgbanwe nke akara;
  • ụdị dị iche iche.

Ụdị ahụ bụ isi ihe nhazi nke usoro ihe ọmụmụ dị ndụ, nke na-amụ nhazi nke ụdị dị iche iche nke ndu.

Lelee nhazi:

  • ụdị - otu ndị mmadụ n'otu n'otu yiri na ụfọdụ njirimara;
  • subspecies - ikewapụta mpaghara ma ọ bụ ebe obibi nke akụkụ nke ụdị nwere njirimara kwụsiri ike;
  • Onu ogugu ndi mmadu - otu ndi mmadu na-emekorita onwe ha n'otu n'otu di n'otu mpaghara, di iche na ndi ozo, uzo di iche iche.

Echiche na-aga n'ihu n'oge, ihe omume, dị n'ụdị na-agbanweghị agbanwe ma ọ bụ na-agbanwe agbanwe mgbe niile. Ụfọdụ ụdị na-apụ n'anya, ndị ọzọ na-ebute alaka ọhụrụ.

Akụkọ ihe mere eme nke echiche nke "ele"

Echiche nke "ụdị" na nsogbu nke nkọwa ya nwere ogologo akụkọ ihe mere eme. Echiche banyere ụdị dabere na oge na ikike nke ndị ọkà mmụta sayensị, n'ozuzu larịị nke ndu ihe ọmụma.

Echiche nke ụdị dị ka otu n'ime usoro nhazi nke ndụ bụ nke mbụ Aristotle tụpụtara. Ọ chịkọtara "Ladder of Nature" - usoro sitere na ihe kachasị mfe na ihe ndị dị mgbagwoju anya - atụmatụ nhazi nhazi. Aristotle kọwara ụdị dị ka mkpokọta ndị yiri ya. Echiche ahụ bụ ọnọdụ ma nọrọ n'etiti etiti n'etiti echiche nke ụdị ndụ na onye ọ bụla. N'ihi ya, ụdị ụdị dị iche iche bụ ihe ezi uche dị na ya, ọ bụghị usoro ndu.

A na-ahụ ọkwa na-esote na mmepe nke echiche na Renaissance. Ọnụ ọgụgụ na-eto eto nke ụdị mepere emepe chọrọ ịtụ ha. Nchịkọta mkpụrụedemede mbụ nke ihe ọkụkụ ("herbalists") nke I. Bock, L. Fuchs, O. Brenfels chịkọtara pụtara.

K. Gesner chịkọtara nchịkọta mbụ nke anụmanụ. K. Baugin bụ onye mbụ na-agbalị iburu n'uche ngụkọta nke ọdịiche dị na nhazi nke ifuru, mkpụrụ osisi, mkpụrụ, akwụkwọ, stem, mgbọrọgwụ, i.e. mere mgbalị iji wuo usoro okike nke osisi na ịmata ọdịiche dị n'etiti echiche nke "genus" na "ụdị".

Rịba ama 1 Ka ọ na-erule narị afọ nke 17, enwere mmụba nke ihe ọmụma na ozi gbasara ụdị dị iche iche nke ụwa anụmanụ na osisi. Echiche nke ụdị gbanwere, site n'echiche ezi uche dị na ya, ha gbanwere na nghọta nke ụdị dị ka otu ndị dị adị nke ndị mmadụ n'otu n'otu yiri ibe ha. Na nke mbụ, J. Ray webatara okwu ahụ bụ "ụdị" na bayoloji.

O mere nke ọma n'echiche nke mbụ (1693): ụdị bụ nchịkọta kachasị nta nke ihe dị ndụ na-eme ka ọdịdị ọdịdị ahụ yie, na-amụpụtakwa otu ahụ ma nye ụmụ na-ejigide ihe ndị a.

Ụdị akọwara bịara na-arịwanye elu. Ọ chọrọ nhazi nhazi na iwu usoro nhazi ọkwa. Na narị afọ nke 18, ọkà mmụta sayensị bụ Carl Linnaeus weere ụdị dị ka ọtụtụ ihe ndị metụtara ya na ihe ndị yiri ya, na-anọgide na-emepụta ụdị nke ha n'oge mmeputakwa, dị ka ihe dị ndụ dị iche iche dị ndụ, dị mfe iche na ibe ha, weere na ha agbanweghị, ozugbo na ihe niile. Chineke kere.

Linnaeus jikọtara ụdị ndị metụtara ya na genera, na ụdị ndị yiri ya n'ime iwu na klaasị, webatara ọnụọgụ ọnụọgụ abụọ, ebe a na-ahọpụta ụdị ọ bụla site na aha ụdị na aha ụdị (agba aja aja, agba ọcha). Ọkà mmụta sayensị webatara echiche dị otú ahụ dị ka "ụdị ụdị ụdị" - mkpa iji tụnyere onye na ụdị ụdị - holotype.

Ụdị ahụ na-aghọ ụdị usoro ihe ọmụmụ nke eluigwe na ala na nke bụ isi. Echiche Linnaeus na-aghọ ihe ndabere nke echiche ụdị nke ụdị. Site n'ichepụta usoro nhazi nhazi dị otú ahụ, Linnaeus duuru sayensị na mkpa ọ dị ịmepụta usoro okike. Echiche typological na-arụ ọrụ na sayensị nke oge a na nkọwa mbụ nke ụdị.

Na narị afọ nke 19, J.B. Lamarck, na ndabere nke ozizi evolushọn nke ya, rụrụ ụka na ụdị dị iche iche na-agbanwe mgbe nile, na-agbanwe agbanwe, ya mere ọ dịghị adị n'ezie na ọdịdị. N'ọrụ ya, ọ rụrụ ụka na ụdị dị mfe n'ihi evolushọn nyere ndụ ndị dị mgbagwoju anya.

Ọrụ bụ isi nke ọkà mmụta sayensị bụ ịmụ ihe ịtụnanya nke okike na ịchọpụta "mmekọrịta okike" nke na-emepụtaghachi usoro nke okike. Lamarck guzobere klaasị iri na anọ nke alaeze anụmanụ (4 vertebrates na 10 invertebrates). A na-eduzi ya site na nhazi nke atụmatụ mgbe ọ na-ekewa n'ime klaasị, ọ bụghị ịmata ókè dị n'etiti ụdị.

N'uche ya, ọ bụghị ụdị ahụ gbanwere, ma ndị mmadụ n'otu n'otu na ọgbọ dị iche iche, nke mere ka a jụ ịdị adị nke ụdị. Onye ọkà mmụta sayensị ahụ amataghị mkpochapụ nke ụdị dị iche iche n'ụzọ okike, ha na-agbanwe naanị dịka mgbanwe dị na gburugburu ebe obibi. A kọwara mkpochapụ site na ntinye aka mmadụ. Isi uru nke Lamarck bụ na ọ jụrụ echiche nke ịdịgidesi ike nke ụdị, wee mepụta ozizi evolushọn mbụ.

Rịba ama 2H. Darwin nwere ike gosi na evolushọn nke organic ụwa, kọwaa otú ụdị dị iche iche nke ụdị na ha mma pụtara. Ọ rụrụ ụka na ụdị dị adị n'ezie, ma mgbanwe, i.e. dịtụ adịgide adịgide na bụ n'ihi na evolushọn mmepe.

Isi ihe sitere na tiori Darwin bụ njikọta nke ozizi evolushọn na echiche banyere eziokwu nke ụdị, echiche nke nkwụsi ike na mgbanwe nke ụdị. N'ime ọrụ ya, Darwin dọọrọ uche gaa na mgbanwe mgbanwe intraspecific n'otu aka, yana njikọ nke oke n'etiti ụdị dị iche iche na ụdị, n'aka nke ọzọ.

Site n'echiche nke ọkà mmụta sayensị, a ga-atụle ụdị dị ka otu nkeji dị adị na ọdịdị nwa oge, nhazi, mgbanwe na ọnwụ nke bụ usoro mgbanwe mgbanwe.

Na narị afọ nke 20, enwere mgbanwe n'echiche banyere ụdị dị iche iche yana mmepe nke mkpụrụ ndụ ihe nketa. A na-ewepụta ụdị dị ka usoro mkpụrụ ndụ ihe nketa dị mgbagwoju anya nke nwere ọdọ mmiri nkịtị, nke a na-echebe site na ntinye nke mkpụrụ ndụ ihe nketa nke ụdị ọzọ. Mepụta ụkpụrụ mbụ nke echiche ndu nke ụdị.

AP Semenov-Tyan-Shansky nyere nkọwa nke subspecific edemede, chepụtara echiche nke nso nke ụdị na intraspecific geographical mgbanwe, na tụrụ aro a atọ n'ime nomenclature. Echiche nke ụdị polytypic pụtara.

N. I. Vavilov kọwara ụdị dị ka usoro mgbagwoju anya nke ụdị intraspecific. Vavilov tụrụ aro ịtụle ụdị ndị a dị ka agbụrụ ala na gburugburu ebe obibi na-emekọrịta ihe n'otu n'otu na nkọwapụta nke ha na mkpụrụ ndụ ihe nketa.

Ernst Mayr bụ onye edemede nke echiche ndu nke ụdị: ụdị na-ekpebi ọ bụghị site na ọdịiche, ma site na iche, ha nwere ọnụ ọgụgụ mmadụ, isi ihe onwunwe nke ụdị bụ ikewapụta ọmụmụ. A kwadoro mmepe na nkwenye nke echiche ahụ site na nyocha nke ihe ọmụma gbakọtara, mmepe nke sayensị na mkpụrụ ndụ ihe nketa, karịsịa.

A na-eji echiche abụọ eme ihe na sayensị ọgbara ọhụrụ:

  • bayoloji (ọnụọgụ mmadụ): dabere na njirisi ikewapụta ọmụmụ;
  • morphological (taxonomic or typological): dabere na njiri mara ọdịdị nke na-achọpụta ọdịiche dị n'etiti ụdị.

Ihe ịrịba ama na atụmatụ nke ụdị

Ụdị dị iche iche bụ ma nkeji nke nhazi yana ọkwa etiti, qualitative na usoro evolushọn. Atụmatụ nke ụdị ahụ gụnyere eziokwu ya n'ime oge ụfọdụ. Ụdị dị adị dị ka otu ihe dị ndụ ma ọ bụ usoro ọnụ ọgụgụ mmadụ nwere mmalite na njirimara nke ndị mmadụ niile nọ n'ụdị a nwere nkọwapụta gburugburu ebe obibi.

Usoro nlele agbakwunyere bụ ihe ọzọ. A na-edobe njikọta na mkpụrụ ndụ ihe nketa (mgbanwe mkpụrụ ndụ n'etiti ọnụ ọgụgụ mmadụ) na ọkwa phenotypic (amụba ihe egwu). Akụkụ ọzọ bụ n'ihu nke evolushọn. N'otu oge ahụ, na-ebilite, ụdị ndị ahụ dị ogologo oge na steeti guzoro nke nwere oke nke ọma.

N'ezie ebumnobi, a na-eji ụdị dị iche iche mara ihe ụfọdụ (ihe ndị dị ndụ). E. Mayr choputara isi otu ato di otua:

  1. Mgbanwe nke ụdị na ọnọdụ anụ ahụ nke gburugburu ebe obibi.
  2. Ikike nke ụdị ibikọ ọnụ na ndị nwere ike ịsọ mpi.
  3. Ikike nke otu ụdị idowe ikewapụta ọmụmụ site na ụdị ndị ọzọ.

K.M. Zavadsky nyere ndepụta zuru ezu nke njirimara ndị a na-ahụkarị nke ụdị:

  1. Ọnụ ọgụgụ - nkezi uru nke ọnụ ọgụgụ nke ndị mmadụ n'otu n'otu - àgwà qualitative nke ụdị.
  2. Òtù bụ ịdị n'otu nke genotypic na phenotypic nzukọ.
  3. Mmeputakwa bụ ikike ịmụpụta onwe ya ma na-edobe njiri mara mma.
  4. Nghọta - ihe dị iche iche nke ụdị.
  5. O doro anya na gburugburu ebe obibi - ngbanwe na gburugburu ebe obibi.
  6. Geographic nkọwa - nso nke ọ bụla ụdị.
  7. Ụdị dị iche iche bụ ọdịiche nke nhazi intraspecific.
  8. Akụkọ ihe mere eme bụ ikike maka mmepe evolushọn.
  9. Nkwụsi ike bụ nchekwa nke qualitative n'aka ruo ogologo oge.
  10. Iguzosi ike n'ezi ihe bụ usoro dị mkpa nke ụdị, jikọtara ya na nhazi ime na mmekọrịta, ọ bụghị naanị nchikota nke ndị mmadụ n'otu n'otu.

Nleba anya nke isi

  1. The morphological criterion bụ ihe dị mkpa na nke dị mfe na kasị adaba na-arụ ọrụ bara uru. The criterition na-ekpebi myirịta nke mpụga na n'ime ime Ọdịdị nke ndị mmadụ n'otu n'otu na iche iche nke ndị nnọchianya nke ndị ọzọ ụdị. N'iji akara a, ọ dị mfe ịchọpụta ndị otu ụdị na-enweghị njikọ chiri anya. Otú ọ dị, iji chọpụta ụdị dị iche iche dị iche iche na ibe ha, njirimara morphological ezughị. Maka ụdị ejima, ụdị dị otú ahụ abaghị uru. Ntụle morphological abụghị ihe ngosi zuru oke nke ọdịiche dị n'etiti ụdị, n'agbanyeghị mkpa ọ dị.
  2. Usoro physiological - usoro physiological na-abụkarị kpọmkwem maka ụdị ọ bụla. Usoro a dabere na myirịta nke ndị mmadụ n'otu n'otu n'otu ụdị n'ihe gbasara ọrụ physiological - nri, iku ume, excretion, mmeputakwa. The physiological criterion bụ ikwu, ebe ọ bụ na usoro nke dị mkpa ọrụ dị iche iche ụdị na-aga n'ihu n'otu ụzọ ahụ. N'otu oge ahụ, enwere ike ịhụ mgbanwe mgbanwe intraspecific na ụfọdụ paramita physiological.
  3. Usoro ihe omimi nke molecular na cytogenetic. Cytogenetic criterion - ụdị ọ bụla nwere usoro nke chromosomes, ọdịdị ha, nha na nhazi ya. Usoro cytogenetic na-eme ka o kwe omume ịmata ọdịiche dị n'etiti ụdị ndị a na-apụghị ịmata site na ọdịdị ọdịdị. Usoro ihe omimi nke ihe omimi (biochemical) na-enyocha myirịta nke nhazi DNA na protein. A na-ejikwa akara a nke ọma iji mata ọdịiche dị n'ụdị nwere njikọ chiri anya. Ma njirisi abụghị ihe zuru oke, n'ihi na Ụdị dịtụ anya nwere otu ọnụọgụ chromosomes (dịka ọmụmaatụ, ndị nnọchianya nke ezinụlọ pusi).
  4. Ihe njiri mara ala bụ nkesa ala nke ụdị. Usoro dị mkpa maka igosipụta ụkpụrụ na njirimara nke mmekọrịta dị n'etiti gburugburu ebe obibi na ụdị ụfọdụ. Ọ na-enye gị ohere ịkọwa akụkọ ihe mere eme nke mmalite nke ụdị ahụ ma gosipụta ya na ọnụnọ nke ụdị dị iche iche doro anya, na-egosi njedebe mpaghara nke ụdị. Ngosipụta ala ala abụghị ihe zuru ụwa ọnụ. Oghere nke ọtụtụ ụdị nwere ike ịgbakọ ma ọ bụ kpọchie. Ụdị Cosmopolitan dị ebe niile. Ogo nke ụdị ụfọdụ nwere ike ịgbanwe. Maka ụfọdụ ụdị, ọ nweghị ikewapụta mpaghara (ijiji ụlọ).
  5. Nchọpụta gburugburu ebe obibi bụ njirimara njirimara nke ụdị. Nkatọ a na-agba ama maka mwepu gburugburu ebe obibi nke ụdị ndị nwere njikọ chiri anya yana nkesa akọwapụtara n'otu mpaghara mpaghara. Ụdị abụọ nwere njikọ chiri anya na-ebi n'akụkụ, mana nke ọ bụla nwere niche nke ya. Agbanyeghị, enwere ike ịhụ mgbanwe na mmasị gburugburu ebe obibi n'ime otu ụdị. Usoro ebe obibi ezughịkwa iji chọpụta ụdị. N'ime otu oke ahụ, ọtụtụ ụdị na-ebi n'ọnọdụ okike dị iche iche.
  6. Ngosipụta ọmụmụ bụ ihe siri ike na echiche ndu nke ụdị. Ọtụtụ ndị ọkà mmụta sayensị na-ewere ya dị ka ihe bụ isi njiri mara ụdị dị ka ụdị ịdị adị zuru ụwa ọnụ. Otu njirimara dị mkpa nke ụdị bụ na ọ bụ usoro ejikọtara ọnụ na mkpụrụ ndụ ihe nketa. Ndị mmadụ n'otu n'otu dị iche iche nwere otu ụdị nwere ike ịmụkọta ọnụ wee mụọ ụmụ na-amị mkpụrụ. Mkpụrụ ndụ ihe nketa nwere ike gbasaa n'etiti ọnụ ọgụgụ mmadụ wee mepụta mkpokọta ọhụrụ, mana ha enweghị ike ịgafe oke otu ụdị. Ụdị dị iche iche bụ sistemu mkpụrụ ndụ ihe nketa kwụsiri ike. Otú ọ dị, ụkpụrụ a abaghị uru maka ịmata ụdị anụmanụ nwere mmeputakwa nwoke na nwanyị, na-abaghị uru na ọnọdụ ubi, ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ihe na-abaghị uru na ọmụmụ ihe ngosi ihe ngosi nka.
  7. Usoro ethological bụ omume nke ndị mmadụ n'otu n'otu. The criterion na-ewere n'ime akaụntụ peculiarities nke omume na ụfọdụ oge (oge mating, ilekọta ụmụ, nesting). Njirimara ndị dị otú ahụ na-abụkarị oge oge na ọdịdị ya, ya mere njirimara ahụ bụ ikwu.
Ụkpụrụ ọ bụla dị iche iche abụghị nke zuru ụwa ọnụ na nke zuru oke. Otu ụkpụrụ na-enyere aka ịchọpụta njikọ nke ụdị dị ndụ.

Lelee ihe atụ

Nkọwa nke ụdị ọhụrụ na-akpata ụfọdụ ihe isi ike, nke jikọtara ya na mgbagwoju anya nke njirisi, na gradualness na ezughị ezu nke usoro nke nkọwa. Dabere na ihe isi ike dị n'ịchọpụta ụdị na ngwọta ha, ụdị ma ọ bụ ihe atụ nke ụdị dị iche iche.

  1. Monotypic ụdị - ọnụ ọgụgụ obodo dịtụ iche na morphological atụmatụ. Ụdị ahụ nwere oke agbajighị agbaji, a na-egosipụta nke ọma n'ọdịdị ala. Dịka ọmụmaatụ, capercaillie bụ ụdị monotypic.
  2. Ụdị polytypic - ụdị ahụ na-agbaji n'ọtụtụ dị iche iche nke agbụrụ ala ma ọ bụ gburugburu ebe obibi, ụdị, ọdịdị dị iche iche na ndị ọzọ nke ụdị a. Dị ka ihe atụ, azụ asa na gull na-acha uhie uhie na n'ikpere mmiri nke North na Baltic Seas.
  3. Ụdị polymorphic bụ otu abụọ ma ọ bụ karịa nke ndị mmadụ n'otu n'otu na-adị iche na njirimara morphological (agba), ma nwee ike ịmekọrịta ibe ha. Enwere polymorphism na-agbanwe agbanwe na hybridogenic. Ihe atụ nke polymorphism na-agbanwe agbanwe: mantis na-ekpe ekpere akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ na agba aja aja. Otu ihe atụ nke polymorphism hybridogenic bụ ọka wit Spen na-agba oji, nke emere n'ihi njikọta nke nwere ụdị ọka wit na-acha ọcha na ọka wit nwere njikọ chiri anya.
  4. Ụdị ejima bụ ụdị ndị na-ebikọ ọnụ mana ha anaghị amụkọ ọnụ. Ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ na ha adịghị iche na njirimara morphological. Dị ka ihe atụ, spruce crossbill na pine crossbill, ụlọ na mkpọda ụmụ oke.
  5. Semi-species bụ ụdị dị iche iche nke ọnọdụ ha siri ike ịchọpụta nke ọma n'ihi ogologo usoro nke nkọwa. Ụdị ndị a dị na etiti etiti nke ọdịiche, ha abụghị ụdị ndị nweere onwe ha, mana ha abụkwaghị subspecies, ebe ọ bụ na ọdịiche morphological dị ịrịba ama. A na-ejikọta otu dị iche iche nke semispecies ka ọ bụrụ superspecies. Otu ihe atụ nke ọkara ụdị bụ bunting nkịtị na-acha ọcha. Otu ihe atụ nke superspecies bụ isi awọ na oji.

E nwere nhazi ọkwa dịka mpaghara nke ụdị dị iche iche si dị:

  • umu di iche iche - umu di n'ime ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mpaghara biogeographic (nnukwu osisi, oke isi awọ);
  • ụdị endemic dị warara - ndị nnọchianya nke ụdị ahụ na-ebi na mpaghara dị oke oke;
  • ụdị relic - ụdị ndị toro eto ma belata mpaghara nkesa ha, echekwara na mpaghara ebe ọnọdụ dị mma maka ịdị adị ha (marsh cinquefoil, opossum).

Nhazi dabere na oke ntachi obi n'ụfọdụ ọnọdụ gburugburu ebe obibi:

  • ụdị eurybiont nwere ike ịdị adị n'ụdị ọnọdụ okike dị iche iche, ma na-eguzogide mgbanwe mgbanwe gburugburu ebe obibi (pine, anụ ufe);
  • ụdị stenobiont nwere ike ịdị adị n'okpuru ọnọdụ gburugburu ebe obibi na-adịgide adịgide, nwere ike ịdabere na ọnụnọ nke otu ihe kpatara ya (nje, nje nje, koala).

 

Dị ka L.S. Berg, ụdị bụ mkpokọta (obodo) nke ndị mmadụ na-ebi na mpaghara nke ha, na-enwe ụfọdụ atụmatụ morphological nke eketara na n'ihi nke ụdị a dị iche na ụdị dị nso.

N'ihi ya, ihe ndị dị ndụ na-ebi n'akụkụ dị iche iche na-enwekarị ohere ịbịakọta ọnụ, n'agbanyeghị na nzukọ ha na ohere nke ịmụ ụmụ ka dị. Nke a na-eduga n'eziokwu ahụ bụ na ndị mmadụ n'otu n'otu nke ụdị ahụ, na-eme mgbanwe na ọnọdụ ebe obibi kpọmkwem, na-ejikọta ya na mkpokọta eke (nchịkọta) ma ọ bụ ọnụ ọgụgụ mmadụ.

, i.e. a kwenyere na ụdị dị n'ime onwe ya bụ otu. Ka ọ dị ugbu a, a na-anabatakarị ozizi nke ụdị polymorphic .

N'ihi ihe dị iche iche nke gburugburu ebe obibi, a na-enwe nkesa nke ụdị dị iche iche na mbara ala. Mgbanwe na ike nke ihe gburugburu ebe obibi na-apụta na mwepu nke ụdị ụfọdụ sitere na mpaghara ụfọdụ, mgbanwe njupụta ha, ọnụọgụ ọmụmụ, na ọnwụ. N'okpuru mmetụta nke ihe ndị metụtara gburugburu ebe obibi, mgbanwe mgbanwe ndị dị ka mkpuchi mkpuchi ma ọ bụ oge okpomọkụ, diapause, amalitela na evolushọn.

Mmekọrịta nke ọtụtụ ihe gburugburu ebe obibi na-eme ka ọnọdụ gburugburu ebe obibi dịkwuo mgbagwoju anya.

Dịka ọmụmaatụ, perches niile na obere ọdọ mmiri, ma ọ bụ osisi niile nke otu ụdị na oke ọhịa.

Dịka ọmụmaatụ, ogige yarrow na-etolite n'ala dị larịị na ecotypes ugwu; Otu ihe onwunwe ahụ bụ njirimara nke ọtụtụ osisi ndị ọzọ, dịka ọmụmaatụ, St. John's wort.

Ụdị dị iche iche dị iche iche n'ọtụtụ ụzọ. A na-akpọ njirimara njirimara na njirimara nke ụdị dị iche iche.

Ruo na njedebe nke narị afọ nke 18. Enwere ozizi nke ụdị monotypic

Ma, n'agbanyeghị nke a, ụdị ọ bụla, ma nke nwere otu ọnụ ọgụgụ, na ọnụ ọgụgụ buru ibu nke ha, mejupụtara otu dum. A na-enweta iguzosi ike n'ezi ihe a site na ikewapụ otu ụdị na ndị ọzọ.

A na-ekpebikwa iguzosi ike n'ezi ihe nke ụdị ahụ site na njikọ dị n'etiti ndị mmadụ n'otu n'otu (n'ìgwè atụrụ, ìgwè ehi, ezinụlọ). Usoro a dum nke njikọ dị iche iche na-eme ka ịdị adị nke ụdị dị ka usoro ihe dị mkpa.

Ndị mmadụ n'otu n'otu n'ime ụdị ọ bụla na usoro evolushọn nwere ike ịmepụta mgbanwe mgbanwe (nlekọta ụmụ, usoro nkwurịta okwu, nchebe site n'aka ndị iro). Mgbe ụfọdụ, mgbanwe ndị a kapịrị ọnụ nwere ike iduga ọnwụ nke ndị mmadụ n'otu n'otu, mana ha na-apụta na ọ bara uru maka ụdị ahụ dum.

Lelee njirisi

Iji mata ọdịiche dị n'etiti otu ụdị na nke ọzọ, ndị taxonomists (classifiers) mepụtara ndepụta doro anya nke iwu na njirimara. A na-akpọ njirimara ndị a njirisi ụdị. Ka anyị matakwuo ha nke ọma.

    • Usoro morphological dabere na nyocha nke ọnụnọ ma ọ bụ enweghị myirịta na njirimara mpụga ma ọ bụ nke dị n'ime nke ndị otu ụdị (site na nhazi nke chromosomes na njiri mara nke akụkụ ahụ na akụkụ ha). A na-akpọ njirimara ọdịdị ọdịdị ọdịdị ọdịdị pụrụ iche na otu ụdị dị iche iche nke a na-akpọ diagnostic.

Na bayoloji, otu ụdị bụ ụfọdụ ndị nwere myirịta nke physiological, ndu na morphological, na-enwe ike ịmekọrịta n'enweghị ihe ọ bụla ma mụọ ụmụ nwere ike ime. Ụdị dị iche iche bụ usoro mkpụrụ ndụ ihe nketa kwụsiri ike, n'ihi na n'okike ha na-ekewapụ ha site na ụfọdụ usoro mgbochi site na ibe ha. Ndị ọkà mmụta sayensị na-amata ọdịiche dị n'etiti ha dị ka ọtụtụ njirimara ndị bụ isi. Ọtụtụ mgbe, a na-amata njirisi ụdị ndị a: morphological, geographical, ecological, genetic, physico-biochemical.

Usoro ihe omimi
- ụdị emeghari ka ọ dị ndụ na gburugburu ebe dị iche na ihe ụfọdụ.

 

Ya mere, dị ka ụfọdụ otu criterion si kwuo, ọ na-esiri ike ịmata ọdịiche dị n'etiti ụdị. Ekwesịrị ikpebi ịdị n'otu n'otu n'ụdị ọ bụla naanị site na ntụnyere zuru oke dịka ọtụtụ njirisi si dị - niile ma ọ bụ opekata mpe ọtụtụ. Ndị mmadụ n'otu n'otu na-ebi n'otu mpaghara ma nwee ike ịmekọrịta onwe ha n'efu bụ ọnụ ọgụgụ dị iche iche.

Mgbanwe dị n'ime ụdị anaghị agafe oke nke nkọwa morphological. Ụdị ahụ nwere mpaghara ụfọdụ (oke) ma kwụsie ike ka oge na-aga. Ozugbo ọ bilitere, ọ na-ejigide ihe onwunwe ya na njirimara ya n'akụkọ ihe mere eme niile.

 

A na-eche na ụdị ọ bụla nwere njirimara ụfọdụ, dị ka ụdị nri, oge ịmụ nwa, ebe obibi, na ihe ọ bụla na-ekpebi niche gburugburu ebe obibi ọ nwere. Usoro a dabere n'echiche na omume ụfọdụ anụmanụ dị iche na omume nke ndị ọzọ.

Usoro mkpụrụ ndụ ihe nketa nke ụdị

Ihe ịrịba ama ndị dị otú ahụ bụ isi na usoro a. Usoro ọmụmụ nke ụdị dị iche iche dabere na ọdịiche dị na mpụga dị n'etiti otu anụmanụ ma ọ bụ osisi. Ọnọdụ a na-ekewa n'ime ụdị ntule dị iche iche dị iche iche n'ụzọ doro anya na n'ime ma ọ bụ n'ọdịdị morphological.

Ọnọdụ ala maka ụdị
ma ọ bụ eurytpic

Ụdị njirisi dị otú ahụ enweghịkwa ike ịbụ ụzọ a pụrụ ịdabere na ya iji mata ọdịiche dị n'etiti ụdị, ebe ọ bụ na usoro biochemical bụ isi na-
eme n'otu ụzọ ahụ. Na gburugburu ebe obibi nke ụdị onye ọ bụla nwere ọnụ ọgụgụ ụfọdụ nke mgbanwe maka ọnọdụ ndụ ụfọdụ, nke na-emetụta mgbanwe nke usoro biochemical.

nkwubi okwu

Ụdị morphological gụnyere njirimara nke nhazi nke akụkụ ahụ na anụ ahụ nke ụdị. Iji kọwaa ụdị dị iche iche, enwere ike iji akara na-egosipụta mgbanwe na ọnọdụ gburugburu ebe obibi nke ọma. Ya mere, dịka ọmụmaatụ, ọdịiche dị n'ụdị morphological doro anya na nhazi na ọnọdụ ọnụ, na ọnụ ọgụgụ nke gill rakers na ụdị whitefish dị iche iche jikọtara ya na ọdịiche dị na ọdịdị nke nri. N'ọtụtụ ụdị, a na-ahụ ihe dị iche iche dị iche iche na àgwà ndị metụtara ọdịdị, ebe, na oge ọmụmụ (dịka ọmụmaatụ, salmon Far Eastern nke genus Oncorhynchus).

Dịka ọmụmaatụ, maka eju ọ dị ọtụtụ iri mita, maka beaver ọ dị ọtụtụ narị mita, maka mgbada ọ dị ọtụtụ narị mita.

Enwere ike ịnọchite anya ụdị Eurytopic site n'ọtụtụ ecotypes

    • Ihe nchọta biochemical bụ njirimara nke nhazi na nhazi nke macromolecules (nke bụ protein) na usoro mmeghachi omume kemịkal nke e ji mara ndị mmadụ n'otu n'otu.

Ụdị dị iche iche na-agbanwe agbanwe n'otu n'otu nke nwere ihe jikọrọ ọnụ na nhazi, ọrụ (ọrụ) nke akụkụ na ndụ. Mmụpụta onwe nke ụdị nke ha, ya bụ, ndị mmadụ nwere otu ụdị àgwà na ihe onwunwe dị ka ndị mụrụ ha, bụ isi njirimara nke ụdị. Mmụpụta onwe onye nke ndị yiri ya nwere ike ịga n'ihu ma ọ bụrụhaala na gburugburu ebe obibi a na-emegharị ụdị ahụ na usoro nhazi ya ga-adị. Onye ọ bụla nke ụdị dị iche iche nwere ike ịgbakọta ma mụọ ụmụ. A na-eji ụdị dị iche iche eme ihe site na nkwụsi ike morphological ikwu, nke bụ n'ihi mgbanwe na mgbagwoju anya nke ọnọdụ mpụga, n'okpuru mmetụta nke ọ na-etolite na ndụ.

- otu elementrị structural unit na usoro nke ndụ ntule, a qualitative ogbo na ha evolushọn. Nke a bụ otu ndị mmadụ nwere myirịta nke ime na mpụga Ọdịdị, biochemical na physiological ọrụ, n'efu interbreeding na-amị mkpụrụ, na-emegharị ka ụfọdụ ọnọdụ ndụ, na-enwe a ụfọdụ ụdị mmekọrịta na abiotic (inert) na biotic gburugburu ebe obibi na biotic na gburugburu ebe obibi. na-ebi otu mpaghara na okike - mpaghara.

Dị ka a pụrụ ịhụ site na nkọwa, n'etiti njirisi e nwere: morphological, physiological, cytogenetic, ecological and geographical.

N'ihi ọnụnọ nke mmachi ihe gburugburu ebe obibi maka ụdị ndu ọ bụla, enwere oke na oke ntachi obi.

Umu anumanu dika ngalaba nke nkiti

    • The mkpụrụ ndụ ihe nketa criterion bụ ọnụ ọgụgụ nke chromosomes e ji mara nke ọ bụla ụdị, ha size, udi. Nke a criterion na-eme ka o kwe omume ikpe isi, isi atụmatụ nke ụdị.

Onye ọ bụla n'ime ụdị ahụ jikọtara ya na ndị agadi na ndị na-eto eto, ndị na-eri anụ ma ọ bụ ndị na-eri anụ, ihe oriri, na-abanye n'ime mmekọrịta asọmpi na ndị agbata obi ma ọ bụ jikọọ na ha site na enyemaka aka. Ịdị adị nke ụdị dị iche iche apụtaghị na ndị niile nọ n'ụdị ahụ na-enwe ike ịkwaga n'efu na mpaghara ya. A na-egosipụta ogo nke mmegharị nke ndị mmadụ n'otu n'otu site na anya nke anụmanụ nwere ike ịkwaga ma ọ bụ ebe dị anya na akụkụ nke generative na vegetative nke osisi nwere ike ịkwaga ma na-akpọ ọrụ radius
, kewara n'ime subspecies, n'ime nke a na-ekewa ndị mmadụ.

NKWUKWU INTRAPOPULATION NA NDỊ MMADỤ

    • Nhazi gburugburu ebe obibi na-egosi usoro ihe gbasara gburugburu ebe obibi nke ụdị ahụ bi. Ọnọdụ ibi ndụ n'ebe ọ bụla dị iche iche pụrụ iche na enweghị atụ. Ha na-emetụta ihe ndị dị ndụ n'ebe ahụ, na-eme ka mmeghachi omume na-agbanwe agbanwe n'ime ha. Ụdị nke ọ bụla nwere niche nke gburugburu ebe obibi na biogeocenosis.

A na-egosipụta ikike nke ụdị iji mara ebe obibi dị iche iche site na uru nke valency gburugburu ebe obibi, dabere na ụdị stenotopic dị iche.

Onye ọ bụla, obodo na-enweta mmetụta n'otu oge nke ọtụtụ ihe, mana ọ bụ naanị ụfọdụ n'ime ha dị mkpa - mmachi

Iji chọpụta n'ụzọ doro anya na ntụkwasị obi ụdị ụdị mmadụ nwere, ezughị iji otu njiri mara. Naanị mkpokọta ha, nkwenye ọnụ nwere ike inye ezigbo njirimara nke ụdị.

Ụdị iguzosi ike n'ezi ihe

Dị ka anyị maralarị, otu ụdị dị n'ụdị mmadụ. Onye ọ bụla n'ime ndị a bi, n'okpuru mmetụta nke ịkwọ ụgbọala ike nke evolushọn, na-emegharị ndụ na ụfọdụ ọnọdụ (na-adapted). N'ihi ọnọdụ a, ụdị nke nwere ọtụtụ ndị mmadụ. Ọ na-enwe nnukwu ebe, n'agbanyeghị ụdị ọnọdụ dị iche iche dị n'ime ya.

Okwu 2

Nke a na-eburu n'uche isi ihe onwunwe nke ụdị ọ bụla - mkpụrụ ndụ ihe nketa ya na ndị ọzọ. Osisi na anụmanụ dị iche iche nke sistemu mkpụrụ ndụ ihe nketa kwụsiri ike ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ na ọ dịghị mgbe ha na-ekekọta ọnụ. N'ezie, a pụghị ikewapụ otu ụdị kpamkpam site na ntinye nke mkpụrụ ndụ ihe nketa sitere na ụdị ndị yiri ya. Otú ọ dị, n'otu oge ahụ, ọ na-ejigide ihe mejupụtara mkpụrụ ndụ ihe nketa ya ruo ogologo oge n'ezie. Ọ bụ n'ime mkpụrụ ndụ ihe nketa ka esemokwu doro anya dị n'etiti ndị nnọchianya nke ụdị dị iche iche dị ndụ.

Physico-biochemical njirisi nke ụdị

Usoro gburugburu

Dịka ọmụmaatụ, oporo na-etolite kacha mma na mmiri na ntinye nnu nke 1.5 - 1.8%. Site na mbelata nke ntinye nnu na 1.0%, ihe karịrị 90% nke larvae na-anwụ n'ime izu abụọ, na na ntinye nke 0.25%, ndị mmadụ niile na-anwụ n'ime otu izu. Ịba ụba ntinye nnu ma e jiri ya tụnyere uru kacha mma nwekwara mmetụta ọjọọ na oporo.

    • Usoro physiological dabeere na nyocha nke myirịta na ọdịiche dị na usoro ndụ nke ihe ndị dị ndụ. Ndị a na-agụnye ike ịmụ nwa na ịmụ nwa.

A ụdị bụ a set nke ndị mmadụ n'otu n'otu na usoro, ọrụ, ebe na biogeocenosis (ecological niche), nke na-ebi n'akụkụ ụfọdụ nke biosphere (nso), interbreed kpamkpam, na-enye tụụrụ ụmụ na adịghị hybridize na ndị ọzọ ụdị.

Ma n'oge na-adịbeghị anya tesis banyere agaghị ekwe omume nke hybridization na ndị ọzọ ụdị e revised. Ndị ọkà mmụta sayensị akwụsịla ịtụle ụdị dị ka usoro mechiri emechi. Ụdị ụfọdụ nwere ike ịgbakọta ọnụ wee mụọ ụmụ ngwakọ na-eme nri. Mana nke a bụ naanị wezuga iwu izugbe.

ma ọ bụ njirimara gburugburu ebe obibi nke ụdị dị iche iche bụ nhazi nke ihe gburugburu ebe obibi nke ụdị dị na ya. A na-ekpebi ebe obibi site na ngwakọta nke ihe (abiotic, biotic na anthropogenic) na ihe ndị na-emetụta ụdị dị na ebe obibi.

Lelee njirisi

    • Ngosipụta ala ala bụ na ndị mmadụ n'otu n'otu na-ebi n'akụkụ ụfọdụ nke biosphere, nke dị iche na ụdị ụdị ndị nwere njikọ chiri anya. Mana njirimara a enweghị ike ịbụ nke siri ike, ebe ọ bụ na enwere ụdị. Ha dị ebe niile (na-ejikarị enyemaka mmadụ) - dịka ọmụmaatụ, ụfọdụ òké ma ọ bụ ụmụ ahụhụ.

. Enweghị ihe ndị a ma ọ bụ itinye uche ha n'elu ma ọ bụ n'okpuru ọkwa dị oke egwu na-eme ka ọ ghara ikwe omume maka ndị otu ụdị ụfọdụ ịmara gburugburu ebe obibi.

Nkọwa ụdịdị

N'oge niile, ndị nchọpụta dị iche iche nwere echiche nke ha banyere ụdị ahụ, dị ka ndị dị otú ahụ. Jean-Baptiste Lamarck ghọtara naanị otu ndị mmadụ bi n'ọnọdụ ụfọdụ, ya bụ, ọnụ ọgụgụ mmadụ. Carl Liney, mgbe ọ na-aghọta eziokwu nke ụdị, gọnahụrụ eziokwu evolushọn.

Dị ka Charles Darwin na ndị na-eso ụzọ ya si kwuo, ụdị dị adị n'ezie dị ka nchịkọta nke ndị mmadụ n'otu n'otu. Ụdị nke ọ bụla na-ekewapụ ma ọ bụ nke ọma n'ụzọ doro anya na ndị ọzọ, nwere ụfọdụ ihe onwunwe na oke. N'ihi evolushọn, ụdị na-agbanwe. Ụdị nke ọ bụla na-ebute usoro nke ụdị nna ochie dum, na-eme usoro phylogenetic.

Echiche nke ndu ọgbara ọhụrụ na-enye nkọwa nke ụdị ndị a:

Nkọwa 1

Usoro ọmụmụ

Ụdị dị iche iche nke ụwa anụmanụ, gụnyere ichthyofauna, nwere ụdị (ụdị), nke ọ bụla bụ isi nhazi usoro. Na nke mbụ, na-enwere ike izu oke, mmekọrịta mkpụrụ ndụ ihe nketa nke klaasị, iwu na ezinaụlọ nke azụ bụ Academician L.S. Berg n'afọ 1916

Ọdịdị nke ndị mmadụ n'otu n'otu nke ụdị na ọdịdị ọdịdị ha abụghị nchịkọta nke ihe ndị na-enweghị ihe ọ bụla, kama ọ bụ otu usoro jikọtara ọnụ, nke na-emetụta ma ọdịdị ọdịdị ahụ na gburugburu ebe obibi. Ejikọtara njirimara ọ bụla na otu ọrụ nwere ike ịgbanwe na ontogeny. Ọ bụrụ na n'ime embrayo efu (prelarva nke ọtụtụ cyprinids) fin fold na-arụ ọrụ nke akụkụ iku ume, mgbe ahụ na ngbanwe na ụzọ ndụ ndụ, nku na-enweghị atụ na-aghọ akụkụ nke mmegharị ahụ.

 

Ha dabere n'eziokwu ahụ bụ na ndị nnọchianya nke usoro mkpụrụ ndụ ihe nketa ọ bụla kwụsiri ike na-ebi n'ime obere oghere. A na-akpọ mpaghara ndị dị otú ahụ mpaghara. Agbanyeghị, akara mpaghara nwere ụfọdụ adịghị ike. Ozuzughị oke n'ihi ihe ndị a. Nke mbụ, e nwere ụdị ụfọdụ nke na-ekesa n'ụwa niile (dịka ọmụmaatụ, orca whale). Nke abuo, n'ọtụtụ nchịkọta ndu, ọnụọgụ ndị ahụ dabara na mpaghara ala. Nke atọ, n'ihe banyere ụfọdụ ndị na-achụsasị ngwa ngwa, ọnụọgụ ahụ na-agbanwe nke ukwuu (dịka ọmụmaatụ, nza ma ọ bụ ijiji ụlọ).

Ecological criterion nke umu

Mgbe e ji mara ụdị onye ọ bụla, ọ dị mkpa iji ọ bụghị naanị ihe ịrịba ama jikọtara ya na njirimara nke oriri na-edozi ahụ (usoro na ọnọdụ ọnụ, ezé pharyngeal ala, ọdịdị nke eriri afọ, wdg), kamakwa ihe ịrịba ama jikọtara ya na mmegharị. dịka ọmụmaatụ, ọnụ ọgụgụ nke akpịrịkpa dị n'ahịrị n'akụkụ) na na nhazi nhazi - ọdịdị ha, ọnụ ọgụgụ nke ụzarị. Na mgbakwunye, njirimara anatomical dị oke mkpa; Ọdịdị nke okpokoro isi (azụ asa, cod, salmon), nhazi nke akụkụ vertebral (cod), ọnụ ọgụgụ nke pyloric appendages (mullet), wdg. Ọnụ ọgụgụ nke morphological na-agụnyekwa ọdịdị nke karyotype: ọnụ ọgụgụ nke chromosomes, nha nke chromosomes, na akụkụ ndị ọzọ nke nhazi ha.

Lelee. Lelee njirisi

Ọ dị mkpa!

Na njedebe nke narị afọ nke 17, onye England na-ahụ maka ihe ọkụkụ bụ John Ray buru ụzọ kewaa osisi n'ime dicots na monocots ma nye echiche mbụ nke ndu nke ụdị, na-achọpụta na ụdị dị iche iche dị iche iche na mpụga na nke dị n'ime ụlọ na ha adịghị agbasa.

Aha K. Linnaeus jikọtara ya na mmalite nke nkọwa na nhazi nke ihe ndị dị ndụ. Na narị  afọ nke 18, n'ọrụ seminal ya na nsogbu nke ụdị, onye Swedish naturalist Carl Linnaeus tụpụtara nkọwa sayensị mbụ nke ụdị ma nụchaa njirisi ya. K. Linnaeus kwenyere na ụdị ọ bụla sitere na ihe okike dị iche iche, ọ naghị agbanwe agbanwe ma na-adịgide adịgide, ọ dịghị emetụta ụdị ndị ọzọ site na ikwu na ya, na mbụ bara uru.

Otu narị afọ ka e mesịrị, J.-B. Lamarck wuru usoro nhazi ọkwa nke o kwuru ụkpụrụ dị iche iche nke mmekọrịta evolushọn nke ụdị dị iche iche dabere na mgbanwe nwayọọ nwayọọ na n'ozuzu nke ụdị na mgbanwe ha na ụdị ndị ọzọ. Otú ọ dị, ebe ọ na-ewepụta echiche dị ukwuu, ọ pụghị ịtụle mgbanwe nke ụdị dị iche iche wee bịa n'echiche nke artificiality nke ụdị, na-agọnahụ eziokwu nke ịdị adị nke ụdị dị na okike.

C. Darwin, dị ka ọtụtụ n'ime ndị na-eso ụzọ ya chere nsogbu a ihu, ọ pụghịkwa idozi ya kpam kpam. O lere okwu ahụ bụ́ “ụdị” anya dị ka ihe aka ike kpam kpam, bụ́ nke e chepụtara n’ihi ịdị mma iji zoo aka n’otu ìgwè ndị yiri ibe ha.

Ma ụdị dị adị n'ezie, nke a na-egosipụtakwa site na usoro nhazi nke na-enye anyị ohere ịmata ọdịiche dị iche iche nke ụdị na ọdịiche ha na ibe ha.

Ụdị - a set nke ndị nwere ihe nketa myirịta nke morphological, physiological na biochemical atụmatụ, kpamkpam interbreed na-enye tụụrụ ụmụ, na-emegharị ụfọdụ ọnọdụ ibi ndụ na-ebi a ụfọdụ ebe na ọdịdị - mpaghara. Ụdị dị iche iche bụ otu n'ime isi nhazi nke ihe ndị dị ndụ ma bụrụ akụkụ bụ isi nke nhazi usoro ndu.

Ma mgbe ụfọdụ, a na-enwe ihe isi ike n'iwepụta ikike nke mmadụ n'otu ụdị. Iji dozie nsogbu nke ihe ndị dị otú ahụ, a na-eji ọtụtụ njirisi - ihe ịrịba ama nke ụdị dị iche iche:

Ngosipụta morphological na- egosi myirịta mpụga nke ndị mmadụ n'otu ụdị. Ma mgbe ụfọdụ ndị mmadụ n'otu ụdị dị nnọọ iche (dachshund na great dane), ma ọ bụ Anglịkan, e nwere ụdị ndị na-morphologically fọrọ nke nta ka-apụghị ịmata, ihe a na-akpọ ụdị ejima (ụdị nke nwa oke), bụ ndị dịpụrụ adịpụ site na mkpụrụ ndụ ihe nketa na-adịghị. njikọ. N'ihi ya, otu njiri mara morphological ezughị iji chọpụta njikọ nke ụdị.

Ihe bụ isi bụ njirimara mkpụrụ ndụ ihe nketa , ebe ọ na-agụnye isi ihe onwunwe nke ụdị - mkpụrụ ndụ ihe nketa ya na ndị ọzọ - enweghị ike ịgafe n'etiti ndị mmadụ n'otu n'otu dị iche iche n'ihi ọdịiche dị na chromosome set (nọmba na nhazi nke chromosomes). Ọbụlagodi na ụdị ngwakọ interspecific pụtara, ha na-abụkarị ndị na-adịghị mma, a na-akụghasị usoro nke imepụta mkpụrụ ndụ germ. Ma mgbe ụfọdụ, ụkpụrụ a na-adakwa, ebe ọ bụ na ụmụ na-amụba amụ nwere ike ịpụta mgbe ndị mmadụ sitere na ụdị dị iche iche gafere.

Ndabere nke physiological criterion bụ myirịta nke niile physiological Filiks na ndị mmadụ n'otu n'otu - nri, respiration, excretion, iche na physiology nke mmeputakwa (nhazi nke ọmụmụ ngwa, oge nke mmeputakwa) dị mkpa karịsịa.

The biochemical criterion dabeere na molekụla ntụnyere nke ụdị dị iche iche, bụ isi ntụnyere DNA na ndị na-edozi ahụ, ebe nwere ike dị elu ọ ga-ekwe omume ikpebi otú ndị ikwu na ụfọdụ ụdị dị (dị ka ihe mejupụtara nke amino acids, chimpanzee hemoglobin adịghị eme. dị iche na hemoglobin mmadụ).

Usoro mpaghara na- ekpebi ebe obibi nke ụdị ọ bụla n'ime mpaghara ụfọdụ (oke). E nwere ụdị ndị dị n'ebe nile - cosmopolitan, na ụdị - endemic, nke nwere ike inwe obere nso. Ebe nkesa nke ụdị dị iche iche na-ejikọtakarị, nke pụtara na njirimara a enweghị ike ikpebi.

Usoro ihe omimi nke gburugburu ebe obibi na- eche na ụdị ọ bụla na-emegharị na ọnọdụ ụfọdụ nke ịdị adị ma bụrụ nke a na-eji ụdị nri, ebe obibi, oge ọmụmụ, ya bụ, ọ na-enwe ụfọdụ niche gburugburu ebe obibi (dịka ọmụmaatụ, a na-emegharị polar bear na ụfọdụ ihe gburugburu ebe obibi. , agba aja aja nye ndị ọzọ).

Ya mere, dị ka otu n'ime njirisi, ọ gaghị ekwe omume ịmata ọdịiche dị n'ụdị dị iche iche na ibe ha. Ọ ga-ekwe omume ikpebi ma mmadụ ọ bụ nke otu ụdị naanị na nchikota niile ma ọ bụ ọtụtụ njirisi.

Lelee. Lelee njirisi. Ndị mmadụ


thoughts on “Gịnị bụ ethological criterion nke ụdị

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *