Kedu ihe na-eme ka usoro gburugburu ebe obibi na-adigide

Kedu ihe na-eme ka usoro gburugburu ebe obibi na-adigide

"Ịkwado" ụfọdụ oghere, usoro ahụ na-enweta ndị ọhụrụ. Amalite ịlụso ha ọgụ. Ya mere mgbe niile. A na-akpọ steeti a nha nhata ike.

Usoro gburugburuMmetụta na mmetụta mpụga bụ naanị ihe dị mkpa na ihe a na-apụghị ịgbagha agbagha nke na-amanye mmadụ imeghachi omume, ịzụlite ụfọdụ ikike na ịzụlite nkwụsi ike nke gburugburu ebe obibi.

Usoro gburugburuIhe gburugburu ebe obibi bụ nchịkọta nke ihe ndị dị ndụ, ebe obibi ha na njikọ dị n'etiti ha, site na mgbanwe nke ihe na ume. Ya bụ, ọ nwere akụkụ na njikọ dị n'etiti ha. Ọ bụ na ha ka nkwụsi ike nke gburugburu ebe obibi na-adabere.

Ihe kpatara mmadụ

Vidiyo - Ecosystem Sustainability na Dynamics

Usoro gburugburuA pụkwara ịsị na ihe ndị na-eme ka mmadụ na-eme ihe na-akpata mmetụta dị n'èzí. Ọ bụ ezie na, onye ahụ yiri ka ọ nọ n'ime usoro ahụ, ọ bụghị n'èzí ya.

Ọkwa nke ntinye aka nke mmadụ na okike eruolarị ebe ọ bụghị gburugburu ebe obibi dị n'ihe egwu, kama biosphere n'ozuzu ya.

N'ụwa sayensị, a ka enwebeghị nkwenye n'ihe bụ isi ihe na-akpata nkwado maka gburugburu ebe obibi. Echiche a na-enwekarị bụ na ka usoro ahụ dị mgbagwoju anya, otú ahụ ka ọ na-esikwu ike. Anyị na-ekwu maka ụdị dịgasị iche iche nke flora na fauna nke na-eme ya. Ụdị dị iche iche, ihe mgbagwoju anya nke usoro nri na ọ ga-ekwe omume, ọ bụrụ na ọ dị mkpa, iji dochie otu ụdị ọzọ. Na omume, tiori a enwetabeghị nkwenye na-enweghị mgbagha. "Mfe" na-adịkarị kwụsiri ike karịa "mgbagwoju anya". A na-ehota Great Barrier Reef dị n'Australia dịka ọmụmaatụ. Ụdị ụdị ya dị iche iche na-adọrọ mmasị yana adịghị ike ya. Ọbụna obere mgbanwe na okpomọkụ ga-eduga ọnwụ ya.

Ọdịnaya:

  • 1 Echiche na echiche ndị bụ isi
  • 2 Ihe mpụga
  • 3 Ihe kpatara mmadụ
  • 4 Vidiyo - nkwado gburugburu ebe obibi na mgbanwe

Mmetụta mpụga, ihe ọ bụla ọ nwere ike ịbụ, abiotic - radieshon anyanwụ, okpomọkụ, nrụgide, na ihe ndị ọzọ, ma ọ bụ biotic, gụnyere anthropogenic, na-emetụta ihe niile dị ndụ, site na oge ochie ruo na nke mepere emepe. Na mgbakwunye, ọ nwere ike imetụta mmekọrịta dị n'etiti ihe ndị dị ndụ. N'ọnọdụ ọ bụla, a na-emetụta usoro dum site na mmetụta na akụkụ ya. Ọ naghị emeghachi omume ozugbo. Mgbanwe na-ewere ọnọdụ n'ime ya. Dịka ọmụmaatụ: ọnụ ọgụgụ anụ ụlọ na-ebelata, ruo na njedebe zuru oke nke ụdị dị na mpaghara ụfọdụ, ma ọ bụ, n'aka nke ọzọ, uto nke ọnụọgụ. Nke ahụ bụ, mmetụta, n'ihe metụtara ụdị dị iche iche dị ndụ ma ọ bụ ụdị, nwere ike ịdị njọ ma dị mma. Ihe ahụ na-emeghachi omume bụ nzaghachi. Ntughari, mmegharị, mmegide nke akụkụ dị iche na njikọ, na-eduga n'eziokwu ahụ na usoro ahụ na-enweta ikike ịnọgide na-enwe nhazi na ịrụ ọrụ, na-eguzogide ọgwụ. Ọ bụrụ na, n'okpuru mmetụta nke ihe ndị dị n'èzí, ọ tụfuru akụkụ nke nhazi ma ọ bụ ọrụ, ọ nwere ike weghachite ya. A na-akpọ ike nke a elasticity. Àgwà ndị a na-enye usoro ahụ ohere ịlaghachi na nke gara aga ma ọ bụ nso ya kwụsiri ike. Ha bụ ihe ndabere nke nkwado na gburugburu ebe obibi.

Ihe mpụga

A na-akọwa nkwado nke gburugburu ebe obibi dị ka ikike iji nọgide na-enwe ọnọdụ dị ugbu a, n'agbanyeghị mmetụta na mmetụta nke ihe ndị dị n'èzí. Na usoro ndu, a na-akpọ ya homeostasis, nke bụ ihe dị mkpa maka ịdị adị nke ma otu cell na anụ ahụ, na usoro ihe ndị dị ndụ niile, n'agbanyeghị nha ya.

Iji mee ka ọ dị mfe dị ka o kwere mee, enwere ike ịkọwa ya dị ka ndị a: ọ bụ mmegharị nke ihe ndị dị ndụ site n'otu ihe dị ndụ gaa na nke ọzọ site n'enyemaka nke ike. Enweghị ọtụtụ ihe ndị a. Ndị bụ isi bụ carbon, oxygen, nitrogen na calcium. Ha na-agagharị n'ụdị dị iche iche organic na inorganic bekee na ogige. Mgbanwe ha site n'otu ụdị gaa na nke ọzọ na-emekwa site n'enyemaka nke ike.

Echiche na echiche ndị bụ isi

Usoro gburugburu ebe obibi, dị ka ogo mmadụ na-ekere òkè n'ihe okike ha, nwere ike ịbụ ihe okike na arụ ọrụ. N'ụdị nke abụọ, ogo nke mmetụta mmadụ na ịdị adị na mgbanwe ya dị oke mkpa. O nwere ike ịbụ otu ihe ahụ na eke ma ọ bụ eke. Mmadụ nwere ike inwe mmetụta dị otú ahụ na ha nke na a gaghị enwe akara nke "nkwụsi ike". ihe atụ gbara anyị gburugburu. Ọ dịghịkwa ebe ọ bụla, ọ dị mwute ikwu, mmadụ ewepụbeghị ihe ndị na-esi na ya pụta, emeghachibeghị ihe ndị dị ndụ.

- morphological;

Tụlee isi ụdị mgbanwe nke ntule na mgbanwe na gburugburu ebe obibi ihe. Ndị kacha mkpa n'ime ha bụ:

N'ihi ya, homeostaticity bụ ihe a na-ahụkarị na gburugburu ebe obibi, dabere na ịdị irè nke usoro nhazi nke na-arụ ọrụ ma n'ogo nke ụdị onye ọ bụla na n'ogo nke gburugburu ebe obibi n'ozuzu ya. Homeostasis dabere na afọ na ụdị dị iche iche nke gburugburu ebe obibi, yabụ na-adịgasị iche nke ukwuu ma n'ime obodo dị iche iche yana n'ime ihe okike na okike.

Okwu bụ isi maka ịghọta homeostasis nke gburugburu ebe obibi bụ okwu ahụ bụ "mkpụrụ obi-stable equilibrium", nke pụtara na ịrụ ọrụ kwụsiri ike nke gburugburu ebe obibi na-agbanwe ọnọdụ gburugburu ebe obibi ga-ekwe omume kpọmkwem n'ihi na gburugburu ebe obibi dị na ọnọdụ nha nhata, nke dị nnọọ iche na ya. nghọta nke ọnọdụ nha nha na physics. Iji ghọta ọdịiche a, ka anyị tụlee nkenke akụkụ akụkụ nke okwu a.

Homeostasis. Ekike gburugburu ebe obibi (dịka ọmụmaatụ, oke ohia, steppe) dị ogologo oge ma nwee nkwụsi ike ụfọdụ, nke chọrọ nguzozi nke ihe na ike na-aga na usoro mgbanwe n'etiti ihe ndị dị ndụ na gburugburu ebe obibi. Agbanyeghị, ọ nweghị nkwụsi ike zuru oke na okike. Ya mere, nkwụsi ike nke ọnọdụ nke ihe ndị dị ndụ n'okike bụ ihe ikwu, ihe ngosi nke nwere ike ịbụ, dịka ọmụmaatụ, ọnụ ọgụgụ na-agbanwe oge nke ọnụ ọgụgụ dị iche iche nke ụdị dị iche iche na gburugburu ebe obibi: ọnụ ọgụgụ nke ụdị ụfọdụ na-abawanye, ebe ndị ọzọ na-ebelata. Ọnọdụ nha nhata dị otú ahụ, ma ọ bụ ọnọdụ  mkpanaka - nguzozi kwụsiri ike nke  gburugburu ebe obibi, ka a na-akpọ  homeostasis  (site na Greek  homeo  - otu ahụ; stasis  bụ steeti).

ụdị ndidi. Okwu  ndidi  (nke sitere na Latin  tolerntia  - ndidi) pụtara ntachi obi nke ụdị dị iche iche n'ihe gbasara mgbanwe n'ihe gbasara gburugburu ebe obibi ọ bụla, ma ọ bụ n'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, ikike nke ihe ndị dị ndụ na-anagide ngbanwe nke ihe gburugburu ebe obibi site na ụkpụrụ ha kacha mma. Mgbanwe na ụkpụrụ nke ihe ndị a maka onye ọ bụla organism na-ekwe naanị n'ime ụfọdụ ókè, n'okpuru nke nkịtị na-arụ ọrụ nke organism, i.e. ya viability. Oke ikike nke mgbanwe na ihe gburugburu ebe obibi ka a na-akpọ oke nnabata. Ụdị dị iche iche dị iche iche dị iche iche na oke nnabata sara mbara ma ọ bụ dị warara. Ka mgbanwe dị ukwuu na mpaghara gburugburu ebe obibi na-anagide otu akụkụ ahụ n'enweghị mgbu, ka nnabata ahụ dị elu, ma ọ bụ nguzogide  nke organism a mgbanwe na gburugburu ebe obibi ihe.

1) a maara na mgbe ọkụ ọhịa gasịrị, ụdị ndị na-emepụta ihe na-apụta na mbụ, ma mgbe afọ 70-100 gasịrị, a na-eji conifers dochie ha;

Ịdị adị nke cycles biogeochemical na-emepụta ohere maka ịchịkwa onwe nke gburugburu ebe obibi (ma ọ bụ homeostasis), nke na-enye ihe ndị dị ndụ na-akwụsi ike ogologo oge. Dịka ọmụmaatụ, eziokwu na-esonụ nwere ike ịbụ ihe na-egosi nkwụsi ike nke gburugburu ebe obibi zuru ụwa ọnụ jikọtara ya na okirikiri nke ihe. A maara na 93% nke uka nke ahụ mmadụ bụ ihe mejupụtara kemịkalụ 4: oxygen, carbon, hydrogen na calcium, nke, nke mbụ, esonye na ndepụta nke ihe iri na otu kachasị ewu ewu na geospheres nke ụwa. Ụwa, na, nke abụọ, ihe anọ ndị a n'onwe ha na-etolite karịa 56% nke oke geospheres.

- omume.

Ya mere, mmụba nke ụdị dị iche iche bụ ihe ndabere maka eziokwu ahụ bụ na gburugburu ebe obibi ndị nwere eriri nri ogologo oge na-etolite usoro ihe dị egwu karị ma, ya mere, enwekwuo nkwụsi ike n'ihi ohere nke ịchịkwa onwe (homeostasis).

Mgbanwe nke mmụọ na-agụnye mgbanwe nke akụkụ ahụ, dịka ọmụmaatụ, mmepe nke ogwu kama akwụkwọ na baobab, na ntù kama ụkwụ na whales na dolphins. A na-ejikọta mmegharị ahụ nke anụ ahụ na njirimara nke enzymatic setịpụrụ na tract digestive. Ya mere, mkpa anụmanụ maka mmiri na-eju afọ na ọzara site na biochemical oxidation nke abụba, na n'ime osisi, usoro biochemical nke photosynthesis na-eme ka o kwe omume ịmepụta ihe ndị sitere na ogige inorganic. A na-egosipụta mgbanwe omume omume, dịka ọmụmaatụ, n'ụzọ nke inye mgbanwe okpomọkụ na nnụnụ site na ụgbọ elu oge, na ụmụ anụmanụ - site n'enyemaka nke molting; iji nye nri, ndị na-eri anụ na-eji usoro izo ezo (na nzuzo), anụ anụ ha na-eji agba agba nchebe.

Mweghachi nke gburugburu ebe obibi bụ ikike nke gburugburu ebe obibi iji nọgide na-enwe nhazi ha na ịrụ ọrụ nkịtị mgbe ihe gburugburu ebe obibi na-agbanwe. Mgbanwe ndị dị n'elu nke ihe ndị dị ndụ na mgbanwe na gburugburu ebe obibi, ruo n'ókè ụfọdụ, na-eme ka nkwụsi ike nke gburugburu ebe obibi ha bụ akụkụ nke mgbanwe na gburugburu ebe obibi. Otú ọ dị, dị ka usoro ọ bụla ọzọ mgbagwoju anya, ihe gburugburu ebe obibi, ma e jiri ya tụnyere ụdị ntule nke onye ọ bụla, nwere ọkwa dị elu nke ntụkwasị obi nke ịrụ ọrụ na gburugburu ebe obibi na-agbanwe agbanwe, ebe ọ bụ na ọkwa usoro ọhụrụ, usoro usoro iji hụ na nkwụsi ike na ike nke gburugburu ebe obibi bụ. kpụrụ na mepụtara, nke na-adịghị na onye ụdị. Usoro evolushọn ndị dị otú ahụ mepụtara maka ime mgbanwe gburugburu ebe obibi ka a na-akpọ mgbanwe gburugburu ebe obibi.

Mgbanwe nke ihe ndị dị ndụ na mgbanwe gburugburu ebe obibi. A na-ekpebi ihe ndị na-egosi iguzogide ihe ndị dị ndụ na ọnọdụ gburugburu ebe obibi na-agbanwe site n'ikike nke ihe ndị dị ndụ na-eme mgbanwe (megharia) na mgbanwe nke biotic na abiotic. A na-akpọ mgbanwe mgbanwe evolushọn na-etolite na nke sitere na mkpụrụ ndụ ihe nketa (nke sitere na mkpụrụ ndụ ihe nketa) nke na-eme ka ndụ ha dị mma mgbe ihe gburugburu ebe obibi na-agbanwe. Ikike ime mgbanwe nke ụdị dị iche iche dịgasị iche iche. Dịka ọmụmaatụ, birch na-eto nke ọma na ala akọrọ na nke dị mmiri, ebe pine na-eto nke ọma naanị na ala nke nwere oke mmiri.

a)  Nkwụsi ike  pụtara na gburugburu ebe obibi dị ogologo oge ma nwee nkwụsi ike ụfọdụ n'oge na oghere. Rịba ama na otu akụkụ nke ihe ndị e kere eke (technogenic, nke mmadụ mere) bụ na mmadụ n'onwe ya aghaghị ịnọgide na-enwe nguzozi na gburugburu ebe obibi ndị a, ya bụ. jikwaa usoro nke ha na-arụ ọrụ, ihe atụ, nnọchi nke sludge na mpaghara, obodo ma ọ bụ ulo oru mkpofu mmiri ọgwụgwọ osisi, nke colonies nke nje bacteria na-akọ, eripịa, sorbing, decomposing pollutants na mmiri mkpofu.

2) Nke mbụ, ebe ogbugbo na-abanye n'osisi dara ada, mgbe ahụ ndị na-eri osisi pụtara, nje bacteria na fungi na-emecha usoro maka ịtụgharị osisi dara n'ala humus.

- physiological;

b)  Mbugharị  na-ezo aka na mgbanwe dị na akụrụngwa (dịka ọnụ ọgụgụ ndị mmadụ) na nhazi nke gburugburu ebe obibi, ya bụ. nchịkọta nke ụdị. Mgbanwe na-aga nke ọma na ọnọdụ nha nhata na gburugburu ebe obibi na-egosipụta na mgbanwe nke ụdị (dịka ọmụmaatụ, na usoro nke usoro), tinyere mgbanwe na nhazi na njirimara nke agbụ trophic (netwọk). Ụdị dịgasị iche iche na-etolite n'usoro, na-eme ka ejupụta ohere na ndụ na ịbawanye ogo nke ikewapụ nke usoro biochemical na gburugburu ebe obibi.

Ọtụtụ mgbe, ọ bụghị nanị na njedebe nke mgbanwe nke ihe ndị metụtara gburugburu ebe obibi dị mkpa, kamakwa ọnụego mgbanwe ha, ya bụ. mgbanwe. Ọ bụghị ụdị niile nwere ike ime mgbanwe maka mgbanwe ngwa ngwa na ọnọdụ gburugburu ebe obibi. Ụdị ndị na-enweghị ike (ma ọ bụ na-enweghị oge) iji mee mgbanwe maka ọnọdụ na-agbanwe na-anwụ anwụ na ebe obibi ha na gburugburu ebe obibi na-eji ndị ọzọ, ụdị plastik karịa.

Ụdị dị iche iche bụkwa otu n'ime ihe ndị na-eme ka gburugburu ebe obibi na-eguzogide ihe ọjọọ gburugburu ebe obibi. Ụdị dị iche iche na-enye, dị ka a pụrụ isi kwuo ya, ụgbụ nchekwa, mbiputegharị nke nkwụsi ike. Dịka ọmụmaatụ, obere ụdị, n'okpuru ọnọdụ ọjọọ maka ụdị ọzọ a na-anọchi anya ya, nwere ike ịbawanye ọnụ ọgụgụ ya nke ukwuu wee si otú ahụ mejupụta oghere oghere (niche gburugburu ebe obibi), na-echekwa gburugburu ebe obibi n'ozuzu ya. Ụdị mgbanwe dị otú ahụ na-aga n'ihu nke ụdị ma ọ bụ ngbanwe nke otu biocenosis na nke ọzọ ka a na-akpọ  usoro  (site na Latin  suktsedo  - m na-eso).

Iji ghọta nke ọma isi ihe dị n'usoro n'usoro ihe dị ndụ, tụlee ihe atụ abụọ:

Tụlee ngbanwe nke gburugburu ebe obibi, nke nwere usoro ngbanwe nke ọkwa abụọ: ọkwa ụdị na ntinye, ma ọ bụ ọkwa usoro. Ụdị ụdị (nke dị ala) kwekọrọ na usoro ndị a tụlere na mbụ na ngalaba "Ngbanwe nke ihe ndị dị ndụ na mgbanwe na gburugburu ebe obibi". A na-emepụta ọkwa nke usoro ahụ site na usoro mgbanwe nke na-ebilite n'ihi mmekọrịta nke ụdị n'akụkụ eriri trophic na netwọk. Ọdịdị nke njikọ ndị a, usoro usoro iji hụ na ịdịgide nke ihe ndị dị ndụ na-adabere na mgbasa nke ihe ndị dị na ya, nke a na-eme site n'enyemaka nke ụdọ trophic.


thoughts on “Kedu ihe na-eme ka usoro gburugburu ebe obibi na-adigide

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *